კატეგორიები

წერილის გაგზავნა

lock პაროლის შეხსენება
ჯერ არ ხართ რეგისტრირებული?
უკვე ხართ რეგისტრირებული?
210 C
ოთხშაბათი, 18 ნოემბერი 2026 22:00

 

ზღაპარს ვიწყებ წითელი საოცარი ხარისას,

ავი დედინაცვლისას, პირცეცხლიან ქალისას;

წააქეზებს დიაცი, ბიჭის მამას გარეწარს,

მამა შვილის დასაკლავად ჩუმად დანებს დალესავს,

შენ ნუ შეგეშინდება, ეგ არაფერს არ ნიშნავს,

ხარი იხსნის ბიჭუნას, რეგვენს ხრამში ჩალეწავს;

უერთგულებს ძმასავით, განსაცდელში დაიცავს,

მერე მისთვის მოკვდება, გულზე მოგვფენს კაეშანს...

ზღაპარს ვყვები წითელი საოცარი ხარისას,

სიკეთის ყვავილისას, ბოროტების ქარისას.

 


თავი პირველი

 

ცხრა მთას იქით იწყება, ცხრა ათასი წლის წინათ

ეს ზღაპარი... საწყალი ქოხი მოჩანს გზის პირად;

ბიჭის მამა ერდოზე წვერს აფხავებს ხანჯლისას,

ლესავს, კვნესას ყურს უგდებს, ბიჭის დედინაცვლისას.


წევს როკაპი დიაცი, წევს და ყალბად კრუსუნებს,

- ვკვდები! - კვნესის ყასიდად, ქმარს სიმარჯვეს უწუნებს.

ლოგინიდან არიგებს: - კისრის ძარღვში დაჰკარო!

სად ხარ, მორჩი, დაბდურო! რა ჰქენ, რით ვერ დაჰკალო?! -


ბიჭს აეჭვებს როკაპი დედაკაცი მკვნესარი,

მამა პირდაღრეჯილი, დანა-ხანჯლის მლესვარი;

ეკითხება ბიჭი მამას: - მამა, შენსა მზესაო,

რას უპირებ დაკვლას და დანებს რისთვის ლესავო?!


უპასუხებს მამა ბიჭს: - საქმე მიგვდის შავადო,

ერთი დედა მკვდარი გყავს, ესეც გახდა ავადო.

მკითხავს უთქვამს: ქმარ-შვილი სიკვდილს გადაგარჩენსო,

თუ წიქარას დაგიკლავს და მის გულ-ღვიძლს გაჭმევსო.

სანამ დანებს დავლესავ, გავაფხავებ კარგადო,

გასწი, ხარი არწყულე, რა ვქნა, უნდა დავკლათო...


მოიშხამა ბიჭუნა, მოეწამლა გუნება,

ჩაიყვანა წყაროზე ხარი დასარწყულებლად;

წყლისპირ ქვაზე ჩამოჯდა, ხარს გულმკვდარი გაჰყურებს,

ტირის, ტირის ბეჩავი, თან წიქარას არწყულებს:


- ვაი, შენ, ჩემო წიქარავ, ვაი, შენ, ჩემო ძმობილო,

ძმავ და მეტო ძმაზედაც, შავ ვარსკვლავზე შობილო.

შენ დაკვლას გიპირებენ, შენთვის დანებს ლესავენ,

მითხარ, მე რა ვიღონო, რა ვქნა, შენი კვნესამე?! -


ამოიდგა ენა და უთხრა ხარმა მეგობარს:

- კმარა, თავი აიღე, ეგ ცრემლის ღვრა გეყოფა!

შენი დედინაცვალი ქაჯთან წილნაყარია,

მამაშენიც საწყალი, მისგან ჭკვაზედ მწყრალია.


დაკვლას მე კი არა და, ეს იცოდე ახლავე,

სწორედ შენ გიპირებენ და კიდევაც დაგკლავენ,

მაგრამ მე გიერთგულებ, მე გიშველი ძმასავით,

ოღონდ დაიმახსოვრე, რასაც ახლა გასწავლი:


გასწი, ფრთხილად შინ შედი, წამოიღე შინიდან -

ამოიღე საწყალი დედაშენის სკივრიდან -

სავარცხელი ცისფერი, სასწაულს რომ გპირდება,

ქვა-სალესი უბრალო, დოქით წყალიც გვჭირდება;


იქ წყვილი სალამური, ღმერთს მადლი და დიდება,

სალხინო და საჭირო - სკივრში წყვილად იდება...

დანარჩენი ჩემზეა, მე ვიცოდე, ძამიკო!

თუ არ გადაგარჩინო, მე წიქარა არ ვიყო! -


შინ წავიდა ბიჭუნა, წამოიღო შინიდან -

ამოიღო საწყალი დედამისის სკივრიდან:

სავარცხელი ცისფერი, სასწაულს რომ ჰპირდება;

ქვა-სალესი უბრალო, დოქით წყალიც სჭირდება;


სალხინო და საჭირო ორ სალამურს დიდება!

ობოლს მათი შეწევნით ჭირი დაულხინდება...

საღ-სალამათს გხედავო, შეჰბღავლა და იხარა,

ბიჭი ზურგზე შეისვა და გაფრინდა წიქარა...


ბიჭის მამას არაკაცს, შავ ჯარგვალში მწყვდეული

ერთი ქეჩოაშლილი ღორი ჰყავდა წყეული;

რომ გაიგო წიქარას და ბიჭუნას გაქცევა,

გადააჯდა წუპაკ ღორს, გადაწყვიტა დაწევა.


კაცთა უსამართლობის და სიგლახის მხილველი

ბიჭს მიაფრენს წიქარა, მიჰქრის, როგორც ფრინველი.

მიჰქრის, მიჰქრის წიქარა, სანამ ღონე ეყოფა,

მიჰქრის, მიარბენინებს ცხრა მთას იქით მეგობარს.


ეუბნება წიქარა: - რა ვქნა, ეჭვი მტანჯავსო,

მიიხედე, თუ ძმა ხარ, მდევარი ხომ არ ჩანსო?! -

უპასუხებს ყმაწვილი: - ცისკიდურზე, შორსაო,

ვხედავ შავს და პაწიას, რაღაც ბუზის ტოლსაო.


და წიქარა მიუგებს: - ემაგ ბუზისოდენსო,

გავერიდოთ - ტახზე ზის, მამაშენი მოგვდევსო! -

მისდევს მამა ბიჭუნას ალესილი დანებით,

მისდევს ბიჭს და ეწევა კიდეც თანდათანობით.


ეუბნება წიქარა: - ვიღუპებით, ხედავო,

გადაღვარე ეგ წყალი, რაღას უცდი ნეტაო! -

გადააქცევს ბიჭი წყალს - ტალღა ზეცას ასწვდება,

წიქარას და ღორს შუა ზღვა ვეება გაჩნდება.


ზღვის გაღმაა წიქარა, ღორს ზღვა გადაეღობა,

მიჰქრის, მიჰქრის წიქარა, მიაქროლებს მეგობარს.

მაგრამ ღორი ზღვაშია, ვეშაპივით მიცურავს,

ისევ მისდევს წუპაკი ღორი ხარს და ბიჭუნას.


მისდევს მამა მშობელი ალესილი დანებით,

მისდევს ბიჭს და ეწევა ისევ თანდათანობით...

ეუბნება წიქარა ბიჭს: - ვმარცხდებით, ხედავო,

სავარცხელი ისროლე, რაღას უცდი ნეტაო!


ისვრის ბიჭი სავარცხელს - ტევრი ზეცას ასწვდება,

წიქარას და ღორს შუა, უცბად ტევრი გაჩნდება.

თუმცა წვრილიანია, ტყე ნორჩი და წვრილია,

თაგვი კუდს ვერ მოიქნევს შიგ, ისეთი ხშირია.


ველ-მინდვრები შლილია, ღორს ტყე გადაეღობა,

მიჰქრის, მიჰქრის წიქარა, მიაქროლებს მეგობარს.

ტევრს ვერ გამოაღწევსო, ხარს და ყმაწვილს ჰგონიათ,

მაგრამ მისდგა ჯიუტად, ვეშაპივით ღორია,


მისდგა ტევრს და კბილით სჭრა, ღორს წიქარას ჟინი აქვს,

კბილით ჭრის და მიარღვევს, ტევრს ხშირსა და წვრილიანს.

ეკითხება წიქარა ყმაწვილს: - ეჭვი მტანჯავსო,

მიიხედე, თუ ძმა ხარ, ჩანს ღორი თუ არ ჩანსო?! -


უპასუხებს ბიჭუნა: - ვაგლახ, ისევ მოგვდევსო!

ტყე გამოჭრა წყეულმა, ვხედავ ბუზისოდენსო! -

მისდევს მამა ბიჭუნას ალესილი დანებით,

მისდევს ბიჭს და ეწევა კიდეც თანდათანობით.


ეუბნება წიქარა ბიჭს: - დავმარცხდით, ხედავო,

ქვა-სალესი ისროლე, რაღას უცდი ნეტაო!

თუ არც მაგან გვიშველა, ეს იცოდე ნაღდადო,

დედინაცვალს მიუვა ეგ გულ-ღვიძლი სამხრადო!


ისვრის ბიჭი ქვა-სალესს - კლდე-ჭიუხი ცას სწვდება,

წიქარას და ღორს შუა უცბად ფლატე გაჩნდება.

წინ მინდვრები ლბილია, ღორს კლდე გადაეღობა;

მიჰქრის, მიჰქრის წიქარა, მიაქროლებს მეგობარს.


მისდგა ქეჩოაშლილი ტახი კლდეებს დილის ჟამს,

მისდგა ტახი, კბილით ჭრის კლდეებს შავი ტინისას.

საკიბურებს იკეთებს, მაღლა-მაღლა მიიწევს;

ვაჰ, თუ ბედმა უმართლოს, კლდეს გადვიდეს, ვინ იცის!


მაგრამ უცბად მდევარმა რად შეჰყვირა, რა მოხდა?!

კლდის ფხას ფეხი შეაჭრა, ღორს ჭყივილი აღმოხდა,

მხედრიანად ფლატეში თავდაყირა ჩაეშვა,

ცას შესჭყივლა საზარლად - შორს წიქარას ხმა ესმა.


ბიჭი ჰკითხავს: - წიქარავ, ეგ ხმა რისი ხმა იყო? -

ხარი ეტყვის: - ბოროტმა შენი ჭირი წაიღო! -

ჰკითხავს ბიჭი ხელახლა: - კლდეს რა მოსწყდა სხმარტალით,

ანუ საით მიჰქრიან ყვავ-ყორნები ყრანტალით?!


ხარი ეტყვის: - ბოროტი ხრამში ჩალეწილია,

უკვე სამშვიდობოს ვართ, აწი არ გვეშინია! -

ცისკიდური ჩალურჯდა და მზე გადაიხარა,

მიაგელვებს მეგობარს, მიჰქრის, მიჰქრის წიქარა.


ლურჯი წყარო - ჭალაკი ჭრელ მინდვრებში დაჩნდება,

დგას წყაროსთან ალვის ხე - კენწეროთი ცას სწვდება.

მეგობარი მეგობარს როსმე უნდა დაშორდეს,

აქ შეჩერდა წიქარა, ყმაწვილს ეტყვის: - გახსოვდეს,


ორი სალამური გაქვს, ჩიტის რძე არ გაკლია,

შენთვის ამიერიდან ეს ალვის ხე - სახლია!

სალხინო სალამური შენ არაფერს დაგიჭერს,

მოგშივდეს თუ მოგწყურდეს, დაუკარ და - გაგიჩენს.


მაგრამ ესეც გახსოვდეს, ძე-ხორციელს არ ენდო,

ხიდან არ ჩამოხვიდე, არ გაბრიყვდე მწარედო!

და თუ მაინც, კაცნი ვართ, ოდესმე გაგიჭირდეს,

ჭირმა არ შეგაშინოს, ჭირი არ გაგიკვირდეს,


უმალ მიხმე, ჩაჰბერე შენ სალამურს საჭიროს,

მე წიქარა არ ვიყო, თუ არ გადაგარჩინო!

ველ-მინდორი მწვანეა, წავალ, ბალახს წავწვდები;

ჩაჰბერავ და მეც აქ ვარ, წუთში შენთან გავჩნდები! -

ესა თქვა და სხვაც ბევრი არიგა და ასწავლა,

თვითონ ველად გასწია, ბიჭი ხეზე აგზავნა.

 

თავი მეორე

 

მზე ჩადის და ამოდის, ნისლი მთებს ჩაბალახობს,

ბიჭი ალვის ხეზე ზის, წიქარა დაბალახობს.

ხეზე ცხოვრობს ობოლი თავის სალამურებით;

ველ-მინდვრები უსმენენ ყმაწვილს განაბულები.


არც სცხელა და არც სცივა, არც შია და სწყურია,

ობლის შემწე სალხინო უცხო სალამურია.

მზე როგორც კი ინათებს და ცისკიდურს დაჰფერავს,

მომშივდაო, ბიჭუნა ჯადო-საკრავს ჩაჰბერავს;


სალხინო სალამურის ნაბოძებ-ნაჩუქები

მოფრენენ ხმიადები, მოფრენენ ნაზუქები.

კი, ველ-მინდვრად ნავარდი ბიჭს ნამდვილად სწადია,

მაგრამ ახსოვს წიქარას დარიგება, ცხადია.


და დღეები გადიან და დღეები წყნარია,

საჭირო სალამური ბიჭს ჯერ არ უხმარია.

ერთხელ მთა-მთა გულღვარძლი ვინმე მწყემსი გამოჩნდა,

უცხო რამ სალამურის ხმა ესმა და გაოცდა.


მიჰყვა სალამურის ხმას, პატრონს მისას ეძებდა,

ხმამ ხესთან მიიყვანა, ალვის ხესთან შეჩერდა;

ხედავს: ხეზე ბიჭია, სალამურს აწკრიალებს;

გარინდულა ალვის ხე, ფოთოლს არ აშრიალებს;


სალამურის გარშემო, ჭრელ ყვავილნარს მოჰგავენ,

ფარფატებენ პეპლები, ცეკვავენ და როკავენ;

სალხინო სალამურის ნაბოძებ-ნაჩუქები

ხის ტოტებზე ტაბლა დგას, ივსება ნაზუქებით...


მწყემსს შეშურდა ყმაწვილის, სიხარბისგან გაწითლდა,

დაებრიცა თვალები, ლამის შურით წასცვივდა.

ბიჭს აბრიყვებს: - ყმაწვილო, მწყემსი ვარ და მრცხვენია,

რომ ჯერ სალამურის ხმა მსგავსი არსად მსმენია.


რისგან არის გათლილი, რა არის და რისია,

თუ კაცი ხარ, მანახე, ძირს ჩამოდი, ბიძია! -

სალამურის წკრიალი ბიჭმა უცბად შეწყვიტა,

ალვის ხიდან ძიაკაცს ჩამოხედა ეჭვით და


უთხრა: - შენზე არ ვამბობ, ავ კაცს შენ ვინ გადარებს,

მაგრამ ბოროტს რა მოსპობს, ქვეყნად ბოროტს რა დალევს!

რა ვქნა, აკრძალული მაქვს! ხეზე იმის გამო ვარ,

რომ პატრონმა მიბრძანა, და ვერაფრით ჩამოვალ... -


მწყემსმა უთხრა: - გაგიხდი ემაგ პასუხს სანანურს;

უზრდელ თავს ხომ წააგებ, ზედ დაგამტვრევ სალამურს.

გირჩევ ამ წუთს ჩამოსვლას, ჯიუტობას არ გირჩევ,

თორემ, მანდ თუ ამოველ, თავდაყირა დაგიშვებ! -


ჩაიცინა ბიჭუნამ, უთხრა: - ვინც და რაცა ხარ,

ხელისგულზე გიყურებ - კაი სული არ ჩანხარ!

დაბრიყვებას მიპირებ, მაგრამ ცუდად გიცვნივარ,

არც კითხულობ, საიდან, ვინა ვარ და ვისი ვარ!


კი, ობოლი ბიჭი ვარ, ეგ ეგრეა ნამდვილად,

არც მთლად უპატრონო ვარ, რომ დამჩაგრო ადვილად!

სალამური სალხინო თუ ხალისის წყაროა,

სალამური საჭირო შენთვის საზარალოა.


და თუ არ დამეხსნები, გულღვარძლო და შავპირავ,

თუ შენი გზით არ წახვალ, ერთსა ისეთს ჩავბერავ -

ჩემი მწე და ქომაგი წუთში ჩემთან გაჩნდება,

ვაი მას და ვუი მას, ვისაც ქინჩში წასწვდება.


რქები ფიწალს მიუგავს, თუ გაცეცხლდა, ცხარია,

მოყვარესთან წყნარი და მტერთან გრიგალ-ქარია... -

ესა თქვა და ჩაჰბერა ყრმამ საჭირო სალამურს,

ჭირში წამალს უებარს, გაჭირვების მალამოს.


საჭირო სალამური ხმით სახლინოს არ ჰგავდა,

მრისხანებას ჰყიოდა და სიმშვიდეს ჰკარგავდა.

- ჩემკენ, ჩემკენ, წიქარავ! - შორს ისმოდა ძახილი,

გამოჰყავდა გვირისტით ჰანგს წიქარას სახელი.


შედრკა მწყემსი, წუთის წინ რეგვენი და აშარი,

ახლა გააბრეშუმდა, მოიჩვარა ლაჩარი.

ეხვეწება ბიჭუნას: - რა ვქნა, შევცდი, ყმაწვილო,

კვლავ სალხინო დაუკარ, შეაჩერე საჭირო!


მოლბა ბიჭი გულქართლი, თვალში რისხვა ჩაუქრა,

კვლავ სალხინო სალამურს ჩაჰბერა და დაუკრა.

უმალ დაცხრა ბუნება, კვლავ დაწყნარდა მთა-ბარი,

შებრუნდა და მოცოცხა, გარბის მწყემსი ჯაბანი.


გაშლილ-მიტოვებული ცხვარი სწრაფად შეკრიბა,

წინ გაიგდო საჩქაროდ, მთა-მთა მიერეკება...

მზე ჩადის და ამოდის, ნისლი მთებს ჩაბალახობს,

ბიჭი ალვის ხეზე ზის, წიქარა დაბალახობს.


ხეზე ცხოვრობს ობოლი, ძირს ჩამოსვლას არ ლამობს,

აწკრიალებს ბიჭუნა კვლავ სალხინო სალამურს.

მაგრამ ქვეყნად სიკეთის გვერდით ცხოვრობს ბოროტიც,

ბოროტებად დარჩება, ბოროტება ბოლომდი.


და იმ მწყემსმაც ბოროტმა, ბიჭუნამ რომ დაინდო,

გულში მადლიერების ნაცვლად ბოღმა ჩაიდო:

ბიჭს დასმენას უპირებს ტყუპისცალი იუდის,

ცხვარი თმაზე მეტი ჰყავს, გორა-გორა მიუდის.


ბევრია თუ ცოტაა, მწყემსმა თავის ცხვრიანად

ცხრა ხეობა გადავლო, ცხრა მთა გადაიარა.

და ჰა, თვე რომ გასრულდა, როგორც იქნა, ზღვის პირად,

ზღვათა ქვეყნის ხელმწიფის კოშკი დაჩნდა ცისფერად.


ბროლის კოშკში ეახლა, სცა ხელმწიფეს თაყვანი,

უთხრა: - ნუმც ამცდენია შენი რისხვის ლახვარი,

თუ ტყუილი ვიკადრო, გკადრო ენის ჭარტალი,

ორთავ თვალით ნანახი არ გიამბო მართალი.


გზები გამომივლია, მთები გადამილახავს,

ცხრა მთას იქით ჭალაა, მსგავსი არსად მინახავს;

დგას ჭალაში ალვის ხე, ფოთოლს არ აშრიალებს,

ალვის ხეზე ბიჭი ზის, სალამურს აწკრიალებს.


არ სცხელა და არ სცივა, არ შია და სწყურია,

ბიჭის შემწე სალხინო უცხო სალამურია;

მზე როგორც კი ინათებს და ცისკიდურს დაფერავს,

მომშივდაო, ის ბიჭი ჯადო-საკრავს ჩაჰბერავს;


სალხინო სალამურის ნაბოძებ-ნაჩუქები

მის წინ ტაბლა გაჩნდება, ივსება ნაზუქებით...

მაგრამ ესეც, მეფეო, არ იქნება, არ ითქვას:

იმ ბიჭს ერთი წყეული საშინელი ხარი ჰყავს.


ბიჭი ძირს არ ჩამოდის, ჭკუა აქვს და გონი აქვს,

თანაც ერთი კი არა, სალამური ორი აქვს,

და სალამურს მეორეს - ფუი, ეშმას ნახელავს! -

თუ რამ იგრძნო ხიფათი, ერთს როგორც კი ჩაჰბერავს,


მოვარდება ის ხარი, ალვის ხესთან გაჩნდება,

ვაი მას და ვუი მას, ვისაც ქინჩში წასწვდება.

ფურცელივით ცახცახებს კაცი მისგან ძლეული;

ბიჭი ხარით დიდგულობს, გრძნეულია წყეული... -


ტახტის ირგვლივ პირღია ხალხის იდგა კრებული,

ყურს უგდებდა ხელმწიფეც სტუმარს პირდაღებული.

ჯერ იხარა ხელმწიფემ, მერე ფიქრში ჩავარდა,

უხმო ნაზირ-ვეზირებს, ცოდვისკითხვა დამართა.


თქვა მან: - რაც მჭირს, თქვენს პატრონს მეტი უნდა მჭირდესო,

კაცი არ მყავს, გახვრეტილ გროშ-კაპიკად ღირდესო! -

თქვა მან: - მუქთად პურსა ჭამთ, ტყუილს ვამბობ, იქნებო?!

სალამური ყოფილა, მე - პირველად ვიგებო! -


ბრძანა: - თუ მართალია, რასაც კაცი ჰყვებაო,

ამ წუთს მიდექ-მოდექით, გაანძრიეთ კეფაო! -

ბრძანა: - სამ დღეს ვიძლევი, ვადას გაძლევთ მოკლესო,

კაცი ნახეთ, საჩქაროდ ვინც იმ ყმაწვილს მომგვრისო! -


და... სიცილით დასძინა: - ეს ჩვენს შორის დარჩესო,

შემიმცირებს ასწილად სახელმწიფო ხარჯებსო!

დიდ შეღავათს მპირდება, ვენაცვალე გამჩენსო!

სალამური მჭირდება, ამდენ რეგვენს არჩენსო! -


მეფემ ხალხი გაჰყარა, სამი დღე რომ გავიდა,

უხმო ნაზირ-ვეზირებს, კვლავ შეჰყარა თავიდან.

წინ წამოდგა მოხუცი, მდაბლად თავი დახარა,

მოახსენა ხელმწიფეს დიდვეზირმა ჭაღარამ:


- შევამოწმეთ მსტოვრებით, თუმც გზა შორზე-შორია,

და რაც მწყემსმა გვიამბო, მისხალ-მისხალ სწორია.

ალვის ხეზე - ბიჭია, ბიჭი - გლეხის ჯიშია,

ხოლო სალამურები მეფის საკადრისია.


მაგრამ ხარი გრძნეული რაკი გრიგალ-ქარია,

რაკი მართლაც წყეული ქაჯთან წილნაყარია,

ძალით ვერას დავაკლებთ, ღონით ვერას გავხდებით,

ხერხი თუ არ ვიღონეთ, სათითაოდ წავხდებით;


ამიტომაც გრძნეული დედაბერი ვიპოვეთ,

ეშმაკობა ვიხმარეთ, ხერხი გამოვიგონეთ... -

დიდვეზირი გაჩუმდა, რაც თქვა, იმას იკმარებს;

მსახურებმა ხელმწიფეს დედაბერი მიჰგვარეს.


ცხვირი - ცულის პირივით! სახე - ნავთის ძაბრივით!

თვალს აცეცებს წყეული ცოტაოდენ დაბნევით.

მაგრამ არც „მზევ!“ არც „მეფევ!“ ლიქნით სიტყვა არ უთქვამს,

თქვა პირდაპირ საქმეზე, მეფეს ყინჩად წარუდგა,


ამბობს: - ჯვალო-ტომარა, თხა-საკლავი მჭირდება!

ცოცხი, კაი სადგისი! - და ხელმწიფეს ჰპირდება:

- ნუ წუხხარო სრულებით, ხერხით, ხრიკით, ცთუნებით,

მე მოგგვრიო წყეულ ბიჭს თავის სალამურებით!.. -


შუქი გადაეფინათ მეფის ნაზირ-ვეზირებს,

შვებით ამოისუნთქეს, ღმერთს მადლობა შესწირეს.

ჩაეცინა ხელმწიფეს დია კმაყოფილებით,

ჩაეღიმა ბებერსაც ჩაჭვარტლული კბილებით.


მყის მიართვეს სადგისი, თხა-საკლავი მიჰგვარეს,

ცოცხი, ჯვალო-ტომარა... ტაშსა ჰკრეს და იხარეს.

დაყაბულდა ბებერი სადგისს, ჯვალო-ტომარას,

საკლავს - ყორნის ფრთასავით შავ თხას, - ცეტს და მხტომარეს,


ოღონდ ცოცხზე გაჯიქდა: - რა სჯობს რცხილის ჭიგოსო,

რცხილის ტარი დაუგეთ, საიმედო იყოსო! -

მოიყვანეს დურგალი და დედაბრის ჩარევით

იმ ცოცხს ტარად დაუგეს რცხილა - სპილოს ძვალივით.


დედაბერმა ბუტბუტით აიწია ხაბარდა,

გადააჯდა წყეულ ცოცხს, ავარდა და დავარდა,

კაბა შეაფრიალა, ფარდა ცოცხით გაფლითა,

და ფანჯრიდან პირდაპირ ცხრა მთას იქით გაფრინდა.

 

თავი მესამე

 

მზე ჩადის და ამოდის, ნისლი მთებს ჩაბალახობს,

ბიჭი ისევ ხეზე ზის, წიქარა დაბალახობს,

და არც ერთმა არ იცის, კარს ვინა ჰყავთ წვეული,

ან რა ხიფათს უმზადებთ ბედისწერა წყეული.


გაეღვიძა ბიჭუნას, ღმერთს მადლობა შესწირა;

მზისფერია დღეები, ცისფერია მეტწილად;

ველ-მინდვრები ჰყვავიან, ცად ფრთოსნები დაჰქრიან,

სალამურის წყალობით ბიჭს არც სარჩო აკლია;


მაგრამ გულმა როგორღაც რეჩხი ჰქნა და დაჰკვნესა,

მოიწყინა ყმაწვილმა, რაღაც მოისაკლისა.

თქვა: - სარჩო მაქვს უშრომლად, რასაც გინდა, მისწვდიო!

ჭამა-სმაში რა ჰყრია, აქ როდემდე ვიჯდეო?! -


ეს იყო და, საეჭვო საქმემ თავი იჩინა -

თხის გაისმა ხავილი უცბად ალვის ხის ძირას.

ჩახედა და, რას ხედავს: დედაბერი ფანცქალებს,

შავ თხას ეჯაჯგურება, სადგისს ჩხვლეტს და აჩხავლებს.


გაუკვირდა ბიჭუნას, ჩამოსძახა: - ადეო!

დედი, მაგას რას შვრები, მაგას რასა სჩადიო?!

ვინ ხარ, გხედავ პირველად, აქამდე არ ჩანდიო!

რა საბრალოდ აჩხავლებ, თუ ღმერთი გწამს, წადიო! -


გაიხარა ბებერმა, ხეზე ვინ ზის ნეტაო,

ხელს იჩრდილებს, ვითომცდა მანდ პირველად გხედავო,

და პასუხად ასძახებს, თან ხელს ივლებს ყანყრატოს:

- ჩამო, დედაშვილობას, მომეხმარე, დავკლათო! -


ეუბნება ყოყმანით ბიჭი ხიდან დედაბერს:

- კი, საქმეს ვერ ჰკიდიხარ დიაცისთვის შესაფერს.

მაგრამ ვერც მე დაგიკლავ, ხეზე იმის გამო ვარ,

რომ წიქარამ მიბრძანა, რა ვქნა, ძირს ვერ ჩამოვალ! -


დედაბერმა იწყინა, ქალი პროტესტს აცხადებს,

ეუბნება: - ყოჩაღ, შენ, რა ოჯახში გაგზარდეს!

ის კერია გამწარდეს, ბალღს გაზრდა არ დასცალდეს,

ჩემისთანა დედაბერს ვინც თხის დაკვლას დაზარდეს! -


ყველაფერი სინდისმა და ნამუსმა დამართა,

ბიჭი შეფიქრიანდა და სირცხვილში ჩავარდა.

თქვა: - მოხუცს არ მივხედო, ბეჩავს, მაშინ რა ვარო!

რაც იქნება - იქნება, რა ვქნა, წუთით ჩავალო!


სალამური საჭირო ბიჭმა ხეზე დამალა,

ჩამოცურდა სალხინო სალამურის ამარა.

ეუბნება სიცილით, ხუმრობით და ქილიკით:

- წიწილა არ დამიკლავს, კიღამ დამკლეს პირიქით,


მაგრამ ბეწვზე გადავრჩი, ახლა მითხარ, რა ვქნათო?!

მზად ვარ, გემსახურები, მასწავლე და დავკლათო! -

მაგრამ ბიჭი ბებერმა უპასუხოდ დატოვა,

რაღაც ჩაიბუტბუტა, წუთში მოაჯადოვა,


ხელი სტაცა საჩქაროდ, ჯვალოში ჩააწვინა,

შეულოცა ხელახლა, მკვდარივით დააძინა.

ჯვალოს თავი მოუკრა, აიწია ხაბარდა.

გადააჯდა თავის ცოცხს და ზეცაში ავარდა...


ცოცხზე უზის ზურგს უკან თხა-კიკინა მხტომარი,

მუხლზე უწევს მძინარი ბიჭი ჯვალო-ტომარით.

სძინავს ბიჭს და არც იცის, ვისგან არის ძლეული,

სად და რისთვის მიაფრენს დედაბერი წყეული.


ხოლო ზღვათა ქვეყნიდან, სადაც ბებერს ელიან,

სახელმწიფოს კაცები ზეცას გამოსცქერიან.

ბროლის კოშკი ზღვის პირად ხალხით გაჭედილია,

ჭოგრიტები კოშკიდან ცისკენ გაშვერილია.


მთელი დღეა, კაცები ჩაჰკვდომიან ჭოგრიტებს,

ვაჰ, თუ ხელცარიელი ან სულაც არ მოფრინდეს!

მეფე ცმუკავს ბალღივით, წუხს და ტუქსავს მსახურებს:

- ალბათ, მიტომ არ ჩანსო, რომ კარგად ვერ ჩაჰყურებთ!


მეორე დღე ჩათავდა და მესამეც გათენდა,

დიდვეზირმა ჭოგრიტებს ჩახედა და გახევდა;

ეუბნება ხელმწიფეს: - რაღაც მოჰქრის შორადო!

ჯერ ვერაფერს გახარებ, ვხედავ ბუზის ტოლადო!


ეხვეწება ხელმწიფე: ჩამახედე ჭოგრიტსო!

ჩახედა და - რის ბუზი, დედაბერი მოჰქრისო! -

ხელი უშვა ჭოგრიტებს, ხალხი ფანჯრებს მივარდა;

ცისკიდურზე შხივილმა და იმ ბუზმა იმატა...


ცოცხზე უზის ზურგს უკან თხა-კიკინა მხტომარი,

მუხლზე უწევს ჩვილივით ბიჭი ჯვალო-ტომარით;

დაბლა-დაბლა დაეშვა, ვაშა ესმა დაბლიდან

და ფანჯრიდან პირდაპირ ხელმწიფის წინ დაფრინდა...


გაუხარდა დიდვეზირს, გაუხარდათ ვეზირებს,

ატყდა ჟივილ-ხივილი, ღმერთს მადლობა შესწირეს.

გახალისდა ხელმწიფეც, აღარ გახლავთ მოწყენით,

კარისკაცებს აჩქარებს: - ჯვალოს თავი მოხსენით!


ეუბნება ვეზირებს: - დროზე დამაკვრევინეთ,

სალხინო სალამურით სუფრა გამაშლევინეთ!

დედაბერმა ღიმილით კვლავ შელოცვა წარმოთქვა,

თავი მოხსნა ტომარას, ტომრით ბიჭი წამოდგა;


თვალებს იფშვნეტს ბიჭუნა, ვერ მიმხვდარა ვერაფერს,

ამდენ ჭრელ ხალხს შესცქერის, - სად ვართ? - ჰკითხავს დედაბერს.

დიდვეზირმა დედაბერს აჯობა და დაასწრო -

ბიჭს ქამრიდან სალხინო სალამური წააძრო.


მეფეს სწრაფად მიართვა, მან ყურთმაჯით გაფერა,

მერე თვალი მოხუჭა და სიამით ჩაბერა...

მაგრამ ეს ხმა რას ნიშნავს, რისგან არის, რა მოხდა?

ნაქებ საკრავს უმწეოდ ყელს ხავილი აღმოხდა.


თითქოს სჯერა კიდევაც და კიდევაც არ სჯერა,

ხელმეორედ ჩაჰბერა - უფრო მაგრად ამჯერად...

სალამურმა სასახლეს არც წკრიალი მოჰფინა,

არც ხელადა იდგმება, არც ნაზუქი მოფრინავს.


ხელმწიფეს და ვეზირებს ტუჩზე ღიმი ჩაუქრათ,

ბრძანა მეფემ: - მიეცით! თვითონ ბიჭმა დაუკრას! -

თვალები აქვს ბიჭუნას ცრემლებით დანამული;

მიუტანეს საბრალოს თავისი სალამური,


და სალამურს, რომელსაც ტყვედ ჰყოლია მთა-ველი,

ვერც პატრონმა უშველა, კვლავ აღმოხდა ხავილი...

შეჩოჩქოლდნენ კაცები, შედრკა მეფის ამალა,

ყველამ თვალი დახარა, თავი მხრებში ჩამალა.


და თქვა მაშინ ხელმწიფემ, თქვა მკაცრად და გადაჭრით:

- რათა მოღორებული მწყემსისაგან არ დავრჩეთ,

აქ მომგვარეთ რეგვენი, პირქვე წამოაქციეთ,

ხალხის თვალწინ ჩახედეთ, ოცი როზგი აწვნიეთ!


სხვა ოცს აღარ დაჰპირდეთ, არც შორს არსად წახვიდეთ,

სასახლის წინ დირეზე თავდაყირა დაჰკიდეთ! -

ხოლო ყრმაზე სათნოზე, თუმცა არცთუ სანდოზე -

უხეირო, მტყუანი სალამურის პატრონზე -


მოწყალება მოიღო, თქვა: - ჯერ ბიჭი არ კვდება!

რაკი დამნაშავეა შედარებით ნაკლებად,

ვბრძანებ: ციხე აკმაროთ, ცხრაკლიტულში ჩასვათო,

ხმელა პური აჭამოთ და დურბელა ასვათო! -


დაფაცურდნენ ხელმწიფის უღალატო კაცები,

ერთურთს აღარ აცდიან, მწყემსს ხელიდან სტაცებენ.

მოათრიეს, ჩახადეს, პირქვე წამოაქციეს,

საკადრისი აკადრეს, ოცი როზგი აწვნიეს;


გაიყვანეს, სასახლის წინ დირეზე დაჰკიდეს;

ყმაწვილს ფარნით წაუძღვნენ, ცხრაკლიტულში ჩაკეტეს;

შევასრულეთ ბრძანება, ხელმწიფეო, ახარეს,

დადგნენ ტახტთან მორჩილად, თავი მდაბლად დახარეს.


მარტო დედაბერი დგას არცთუ ისე დაბნევით,

ტუჩზე უკრთის ღიმილი ზედ პილპილის წაფრევით.

ეკითხება ხელმწიფე: - რაღაც ისე დგახარო,

თითქო ჩემი სიმართლის კმაყოფილი არ ხარო?!


სხვაზე მეტი რა იცი - საფრთხობელას გავხარო!

კაი სული არც შენ ხარ, კაი მუდო ჩანხარო! -

დგანან მხრებაწურულნი, ბუზი რომ გაიქროლებს,

კაცი ბუზის გაფრენას და ბზუილს გაიგონებს.


ეუბნება ხელმწიფეს დედაბერი: - ჩქარი ხარ!

მე თუ მკითხავ, ცხარი და სამართალში მცდარი ხარ!

მწყემსი ტყუილუბრალოდ თავდაყირა დაკიდე!

ბიჭი ტყუილუბრალოდ ცხრაკლიტულში ჩაკეტე!


სალამური, იცოდე, მართლა ჯადოსნურია!

ემსახუროს, ეტყობა, მარტო პატრონს, სწყურია!

როგორც ყოველ სიკეთეს, სალამურსაც ჯადოსნურს,

ერთგულება სჩვევია - ქედს არ უხრის მტრად მოსულს;


და ხელი რომ შეახე, სალამური გაცხარდა,

გრძნეულება წაერთო, ჯადო-ძალა გაწყალდა...

აწი კარგად მეყოლე! რა ვქნა, ბევრიც მავალო,

ვეღარაფერს გავხდები და ჩემი გზით წავალო!


ყოველივე ნათელყო, ყოველივე განმარტა,

შებრუნდა და ბუტბუტით აიწია ხაბარდა,

ხალხი სახტად დატოვა, მეფეს ბნედა დამართა,

გადააჯდა წყეულ ცოცხს და სარკმელში გავარდა.


თავი მეოთხე

 

გულბოროტი მწყემსისგან ბიჭი გაყიდულია,

ირგვლივ შავი დილეგი, შავი ცხრაკლიტულია.

ფანჯარასთან მიმჯდარა, შორს ჰყავს ყმაწვილს ძმობილი,

ტირის, ტირის, ცრემლი სდის ბეჩავს შეუშრობელი.


გამოსადეგს ჭირში და განსაცდელში მალამოს,

ხეზე ოხრად დარჩენილს ნატრობს თავის სალამურს.

ყურში ესმის წიქარას ხმა: - არ შეცდე მწარედო,

ხიდან არ ჩამოხვიდე, ძე-ხორციელს არ ენდო!


არაკაცი მწყემსისგან ბიჭი გაყიდულია,

ირგვლივ შავი დილეგი, შავი ცხრაკლიტულია.

ჩაუფრინეს ყვავებმა ცხრაკლიტულის ფანჯარას,

ტყვემ ფანჯრიდან გასძახა, ეხვეწება ყვანჩალას:


- მიხსენ! ზღვათა ხელმწიფეს ცხრაკლიტულში ვყავარო!

მიხსენ! კუბოს ფიცრამდე, მიყმე, შენი ყმა ვარო!

ჯადო-სალამური მაქვს, მაგრამ სანანური მაქვს,

მინდორშია ალვის ხე, - ხეზე დამალული მაქვს;


გასწი, ნუ დამზარდები ბეჩავს დახმარებასო!

გასწი, შენი შვილების გაზრდა-გახარებასო! -

შეანელა ფარფატი, ბიჭს სათქმელი აცალა,

და პასუხად უარი ცივად მოსჭრა ყვანჩალამ -


უთხრა: - მე რომ ლეშს ვჭამდი, შენ რომ ქვას მესროდიო,

ამ დღეს რად არ ელოდი, შენ მე რას მერჩოდიო?!

ახლაც ლეშის სუნი მცემს სადღაც ქვემო მხრიდანო,

არ მცალია, სალამურს მე შენ ვერ მოგიტანო! -


ესა თქვა და შემოჰკრა ფრთა ფრთას უფრო ჩქარ-ჩქარა,

გაეცალა დიდგულად ცხრაკლიტულის ფანჯარას.

ჩაუარა ტივტივით ყმაწვილს ახლა არწივმა,

ახლა არწივს გასძახა გულმოკლულმა ყმაწვილმა:


- გამარჯობა, არწივო! ქარიშხლებში ნარწევო!

სადაც კლდეა მაღალი, შენ საბუდრად არჩევო.

ჯადო-სალამური მაქვს, მაგრამ სანანური მაქვს,

მინდორშია ალვის ხე, - ხეზე დამალული მაქვს;


მიხსენ! ზღვათა ხელმწიფეს ცხრაკლიტულში ვყავარო,

მიხსენ, მომიტანე და მიყმე, შენი ყმა ვარო!

გასწი, ნუ დამზარდები ობოლს დახმარებასო!

გასწი, შენი შვილების გაზრდა-გახარებასო! -


მაგრამ ზედ არ შეხედა ფრინველთ მეფემ ბიჭუნას,

შეუბღვირა ამაყად, თავისი გზით მიცურავს;

უთხრა: - ლოცვა-კურთხევა შენი შენვე გქონდესო!

ძღვენი მოგირთმევია თხა ან კრავი როდისო?!


ანდა, ეგრეც რომ იყოს, ფრინველთ მეფეს მხედავო,

დამასაქმო ბალღივით, რა პირითა ჰბედავო! -

თვალს მიჰფარდა არწივი, ახლა, როგორც შურდული,

მოჰქრის უკვე მერცხალი ჭიკჭიკით და ჟღურტულით.


ბიჭმა მერცხალს შესძახა: - ჩიტო ბუმბულ-გიშერო,

ყელწითელავ, გულთეთრო, შენ, ეგებ შენ მიშველო!

გასწი, აქ მომიტანე - უცხო სალამური მაქვს,

მინდორშია ალვის ხე, - ხეზე დამალული მაქვს;


გასწი, ნუ დამზარდები ბეჩავს დახმარებასო!

უპასუხა მერცხალმა: - უკვე კაი ყმა ხარო,

რაკი ბოროტ ხელმწიფეს ცხრაკლიტულში ჰყავხარო!

ვხედავ, სიტყვა-პასუხით, ზრდილობითაც სხვა ხარო,

არხეინად იყავი - დღეს იქნება ან ხვალო,

მე სალამურს მოგიტან, შენ შენი გზით წახვალო,

აგრე როგორ დაგტოვებ, კაცი ცეცხლში დგახარო! -


შემწეობას დაჰპირდა მერცხალი და გაფრინდა;

ის დღე ცდაში დაღამდა და, დილა რომ გათედა,

ვარდისფრად რომ შეღება ცისკიდური აისმა,

მძინარს მერცხლის ჭყივილი უცბად ყურში ჩაესმა;


თვალი გახსნა, გაოცდა, სალამური გამოჩნდა,

მერე თვითონ მერცხალი ფანჯარაზე ჩამოჯდა;

ბიჭს სიზმარი ჰგონია, ხელი სტაცა სალამურს -

ცხაკლიტულის გასაღებს, გაჭირვების მალამოს;


ეუბნება: - მადლობა! მე შენს ამაგს, მერცხალო,

ვერ გადვიხდი, რომც ვცადო და ბევრიც რომ ვეწვალო! -

ესა თქვა და ძახილის წიქარასკენ საფრენად

ტუჩი ახლო სალამურს, ჩაბღუჯა და ჩაჰბერა.


საჭირო სალამური ხმით სალხინოს არ ჰგავდა,

მოწოდებას ჰყიოდა, სევდა-ნაღველს ჰქარგავდა.

- ჩქარა, ჩემკენ, წიქარავ! - შორს ისმოდა ძახილი,

გამოჰყავდა გვირისტით ჰანგს წიქარას სახელი.


ცხრა მთას იქით, პასუხად, გრგვინვით იძრა მთა-ველი,

ეს წიქარამ იბღავლა, გრგვინვას ჰგავდა ბღავილი.

მთა-ბარს მტვერი ავარდა, ცისკიდური მტვრიანი

რისგან არის? - წიქარა მთებს მოარბევს გრიალით.


ცხრაკლიტულის გუშაგებს შიშის ზარი მოჰფინა,

მოჰქრის, მოჰქრის წიქარა, მეგობრისკენ მოფრინავს.

ზღვათა ქვეყნის ხელმწიფის ცხრაკლიტულში ბინდია,

ცხრა კარები უბია, ცხრა ბოქლომი ჰკიდია;


რიგზე დასამხობია სათითაოდ ცხრა ცალი,

პირველ კარებს ეძგერა, ძირს დაამხო ლაწანით.

გადმოსძახა მაღლიდან ბიჭმა თავის საკნიდან:

- ფრთხილად, ძმაო წიქარავ, აჩქარება არ გინდა!


ცხრავე კარი რკინაა, თან უკუნი ღამეა,

არაფერი იტკინო, რქა არ მოგტყდეს, ძამიავ! -

უპასუხა წიქარამ: - რქებს ჯერ არ ვემდურები! -

მიადგა და რიგრიგად ლეწა საკეტურები.


მაგრამ მეცხრე კარებთან რად შეჩერდა, რა მოხდა?!

სისხლი წასკდა თქრიალით, ძირში ცალი რქა მოტყდა;

თვალზე ცრემლი მოადგა, შედრკა ქედი წახარა,

დაცხრა გავეშებული და ფარ-ხმალი დაყარა.

საიდანღაც, ანაზდად, როგორც დაბარებული

თაგვი გამოცუნცულდა ამ დროს გახარებული.


ეუბნება თაგუნა, მორცხვად თავი ჩაღუნა:

- სხვა საშველი არ ჩანსო, ბედმა ასე გარგუნა,

მაგ რქას მე გაგიმთელებ, თუ პირობას მაძლევო,

რომ ხვალ ამ დროს მოკვდები, და ლეშს შენსას მაჭმევო! -


უპასუხა წიქარამ: - შე წრუწუნავ, საწყალო,

გიცნობ, გიცნობ, წყეულო, გიცან, ვინც და რაც ხარო!

შენ ის სული არა ხარ, ფერ-სახეს რომ იცვლიო,

დედინაცვლად დაჯდები, ბოროტ მწყემსად იბრძვიო?!


არ მოხდება, წიქარა სიკვდილითა კრთოდესო,

რქა მომაბი და ლეში, კი ბატონო, გქონდესო! -

თაგუნია ცმაცუნამ რაღაც ბალახს დასუნა,

რაღაც ჩაიწრუწუნა, რქაზე მოუცაცუნა -


ხელად რქა გაუმთელა, თვითონ გაუჩინარდა;

ყალყზე შედგა წიქარა, კვლავ საკეტურს მივარდა.

ცხრაკლიტული - ცხრაკარა ბნელი საპყრობილეა,

რვა კარი ხომ მტვრად არი, მეცხრეც დამხობილია...


ბიჭი ქედზე ეხვევა, ვერ გამძღარა ალერსით,

დაუკოცნა რქები და ჰკოცნის, ჰკოცნის თვალებში.

ეუბნება წიქარა: - ხვევნა-კოცნა შემდეგო!

ახლა ჩვენს გზას ვეწიოთ, სწრაფად ზურგზე შემჯექო! -


ხმას არ იღებს წიქარა, მოწყენილა რისაგან?!

მიჰქრის, მიჰქრის, მიაფრენს ძმობილს ალვის ხისაკენ...

ცხრა მთა გადაიფრინეს და მზეც გადაიხარა,

ალვის ხესთან შეჩერდა, ეთხოვება წიქარა,


ეუბნება: - შევხვდებით აწ ვერ გეტყვი, როდისო!

ორი სალამური გაქვს, შენ ორთავე გქონდესო,

მაგრამ, თუმცა სალხინო სალამური გარჩენსო,

საჭირო სალამური ვგონებ, ვეღარ გასჭრისო!

და თუ, როცა ჩაჰბერავ, უმალვე არ გავჩნდეო,

არ შეშინდე, ძმობილო, არ შედრკე და წახდეო!...


ესა თქვა და გასცილდა, ყმაწვილს შემკრთალს დატოვებს;

შეერია წიქარა ყვავილიან საძოვრებს.

მზე ჩადის და ამოდის არ შია და სწყურია,

ობლის შემწე სალხინო ჯადო-სალამურია.


ველ-მინდვრები უსმენენ ყმაწვილს განაბულები,

ხეზე ცხოვრობს ბიჭუნა თავის სალამურებით.

მოენატრა ბიჭუნას ერთ დღეს თავის ძმობილი.

სალამური დაუკრა ჭირში მოსახმობელი.


ცხრა მთას იქით პასუხად არ შეიძრა მთა-ველი,

გზას მტვერი არ ავარდა, არ გაისმა ბღავილი.

კვლავ ხელახლა ჩაჰბერა, კვლავ ამაოდ დაუკრა;

მოიწყინა ბიჭუნამ თვალში შუქი ჩაუქრა.


გულში ეჭვი ფუსფუსებს, წუხს ბიჭი და დარდშია,

ჩამოვიდა ხიდან ძირს, მინდორ-მინდორ გასწია.

გადუფრინეს ყვავ-ყორნის ნალეშარმა გუნდებმა,

გუნდი კლდისკენ მიფრინავს, გუნდი - კლდიდან ბრუნდება.


მიდის, მიდის ობოლი, ცრემლი დასდის სახეზე,

ეძებს ბიჭი წიქარას, თან სალამურს აკვნესებს.

უცებ, გველნაკბენივით შედგა ბიჭი, რას ხედავს:

წევს წიქარა მდელოზე, ზედ ყორნები ასხედან.


ობლის გულში ღამე და ობლის გულში შხამია -

ოჰ, წიქარა კი არა, ეს - წიქარას გვამია!

აიშალნენ ყაშყაშით, გადუქროლეს მთა-გორებს.

საკოცნელი თვალები დაუთხრიათ ყვავ-ყორნებს.


დაიტირა წიქარა ბიჭმა ცხარე ცრემლებით,

აატირა მთები და აატირა ველები:

- ვაჰ, შენ, ჩემო წიქარავ, ვაჰ, შენ, ჩემო ძმობილო,

ძმავ და მეტო ძმაზედაც, შავ ვარსკვლავზე შობილო!


მე რაღა ვარ უშენოდ, ან შენს იქით მეტადო

რაღად მინდა სიცოცხლე - უნდა მოვკვდეთ ერთადო! -

არ იფიქროთ, ბავშვებო, სიკვდილს ცალყბად ჰპირდება,

შეძვრა წიქარას გვამში, თქვა და მოკვდა კიდევაც.

 

* * * * * * *

 

ჭირი იქ და ლხინი - აქ! ზღაპარი დამელია!

ქატო იქ და ფქვილი - აქ! აქ ჩვენი მთა-ველია!

დამივლია მთა-ველი, მთა-ბარი დამივლია,

მეგობრობის ყვავილი - მთავარი ყვავილია!

შეიძლება დაგაინტერესოთ

ოჩოპინტრე

გაგაგა



ფდფდფ

ოჩოპინდრე

₾
შეიძინეთ პაკეტი

მიიღეთ შეუზღუდავი წვდომა

ერთი კვირა
3 ლარი
ორი კვირა
5 ლარი
ერთ თვე
7 ლარი

დაამატეთ Aura.Ge

დააჭირეთ:   Share
აირჩიეთ:   Add to Home Screen